4 Temmuz 2012 Çarşamba

Pera'da Goya Rüzgarı...





Goya...İtiraf etmem gerekirse, birkaç sene önce Goya'nın Hayaletleri adlı filmi izleyince eserlerine merak saldığım bir sanatkar...Kanımca, kendisini biraz geç keşfetmiş olmamla beraber iyi ki O'nun tablolarıyla tanışabilmişim diye de "yaşama" minnettarlık duyduğum büyük Üstat...

Francisco Goya, gravür sanatçısı bir babanın oğlu olarak İspanya'da dünyaya gelir ve o dönemlere göre uzun denebilecek bir ömür sürdürüp "zamanının tanığı" olur...Nice savaşlar, keşifler ve hükümdarlar resmi geçidi oldu Goya'nın hayatı boyunca...Ancak, eserlerinden de anlaşılacağı şekilde, İspanyol Engizisyonu sanatçıda derin izler bırakmıştır. "Goya'nın Hayaletleri" adlı film de zaten engizisyon ve din perdesi altında yaşanan ahlaksızlıklara yapılan büyük göndermeler ile doluydu. Goya'nın pek çok gravürüne bakacak olursak, din ve din adamlarına karşı bazen "inceden inceye" bazense "apaçık" dokundurmaları olduğunu görürüz.

                                                                   (Vakit Geldi)


                                                          (Bakın Ne Kadar Ciddiler)

                                                                      ( Gerçek Öldü)


                                                                         (Kötü Gece)

                                                                 ( Kaçırdılar Onu)

                                                              (Çünkü Duygusaldı)

Aydın kesimin simgesi olan Goya, döneminin evlilik ve eğitim anlayışını da eserlerinde sertçe eleştirmiştir. Özellikle, eğitim konusunda eserlerinde öğrenciyi betimlediği öge "eşek" olmuştur. Böylesi bir benzetme ile dönemin skolastik ve diktacı eğitim anlayışını eleştiren sanatkar, evlilik konusunda da alaycı bir üslup kullanmıştır. Aşk evliliğini savunan Goya, çeyiz ve mülk adına babaların kızlarını bir nevi "sattığını" düşünür ve pek çok bayanın da çarkın bu dişlisinde tek amaçlarının bir "koca" bulmak uğrına davetlerde gençliklerini geçirdiğini bizlere yansıtır.

                                                                          ( Bravo)

                                                              ( Aşk ve Ölüm) 


                                          (İlk Karşılarına Çıkana Evet Der Ellerini Uzatırlar)

Boğa Güreşine olan merakı yüzünden- ve ünlü matadorlara hayranlığını da göz önüne alırsak- sadece bu konu başlığı altında gravürleri bulunmaktadır. Açıkçası bir arenada hayvanın tekine mızrak geçirip öldürülmesi için uğraşmak bana her daim vahşi bir zihniyet ürünü olarak gelmişse de, elbette, burada ressamın sanatını icra edişine odaklanacağım. Ve tek kelime ile harika gravürler bulunuyor bu kategoride.


                              ( Meşhur Martincho Küçük Hamlelerle Banderilla'ları Boğa'ya Saplıyor)

Oğlu Xavier'den önce yedi çocuğu da ya doğar doğmaz ya da doğduktan birkaç ay içinde ölen Goya'nın çocukları savaş zamanında resmettiği tablolarında umudu görebilmek mümkün. Örneğin harabeler arasında kuş yuvası arayan çocukların olduğu tablo, yıkımın en şiddetlisi olan savaş anında bile çocukların gözünde "yaşam umudu" bizlere yansır.


                                             ( Harabelerde Kuş Yuvası Arayan Çocuklar)

Goya daha çok saray ressamı ve gravürcü olarak çalıştığı için, bu sergide yağlıboya görmeyi pek ummayın. Zira, çoğu sipariş üzerine çalışılan yağlıboyaları elbette satılan kişilerin ailelerinde bulunmaktadır. Pek çoğu da Madrid'de sergileniyor. Açıkçası ben Goya'nın çok ünlü olan Çıplak Maya adlı tablosunu görmek isterdim. Çünkü bu tablo Batı sanatında gerçek ebatta çıplak kadını resmeden ilk tablo olma özelliğini taşır. Tablo 1910 yılından beri Madrid'de Del Prado Müzesi'nde sergilenmektedir.



Goya'nın Zırvalıklar adı altındaki resimleri ise zamanında pek fazla anlaşılmamıştır fakat bir sonraki yüzyılda ortaya çıkan sürrealist akımın öncüsü olmuştur.

                                                          ( Kadınların Zırvalığı)

                                                                 ( Yoksul Zırvalık)

                                                                    (Mutlu Zırvalık)
Siz de Goya ile Zaman'ın tanıklığını yapmak isterseniz 29 Temmuz'a kadar Pera Müzesi'ni ziyaret edebilirsiniz.

                                                               (Kadın Kaçıran At)

                                                                   (Budala)

( Atasözleri ve Zırvalıklar adlı gravür kitabının kapağı)

                                                       ( Bir Kadının Yardımseverliği)

                                                       (Maya ve Yüzleri Örtülü Adamlar)
BURCU AŞÇI
TEMMUZ 2012
ISTANBUL.

Hiç yorum yok: